Bałagan na klatce schodowej: kary, przepisy, co zrobić

Bałagan na klatce schodowej jest wykroczeniem, gdy rzeczy zwężają drogę ewakuacyjną poniżej wymaganej szerokości albo gdy na korytarzu leżą materiały palne. Straż pożarna może wtedy wystawić mandat do 5 tys. zł, a sąd orzec grzywnę do 30 tys. zł. Skargę kieruje się najpierw do zarządcy, wspólnoty lub spółdzielni, a przy realnym zagrożeniu pożarowym do straży pożarnej albo straży miejskiej. Poniżej znajdziesz przepisy, kary, kolejne kroki zgłoszenia i sposoby, które naprawdę opróżniają korytarze.

• Czy wolno trzymać rzeczy na klatce schodowej?
• Dlaczego zagracona klatka schodowa jest niebezpieczna?
• Jakie przepisy dotyczące klatek schodowych są obowiązkowe?
• Jaka kara grozi za bałagan na klatce schodowej?
• Gdzie zgłosić bałagan na klatce schodowej?
• Czy ubezpieczenie pokryje szkodę, jeśli rzeczy z klatki przyczyniły się do pożaru?
• Jak zapobiegać bałaganowi na klatce schodowej?

Czy wolno trzymać rzeczy na klatce schodowej?

Nie wolno trzymać na klatce przedmiotów, które zmniejszają szerokość lub wysokość drogi ewakuacyjnej poniżej wymaganych wartości, ani składować tam materiałów palnych. Klatka schodowa to część wspólna budynku i w większości bloków główna droga ucieczki w czasie pożaru, więc rower czy wózek przed drzwiami ocenia się pod kątem ewakuacji, a nie tego, czy komuś akurat przeszkadza.

Każdy współwłaściciel może korzystać z części wspólnych, ale w granicach art. 206 Kodeksu cywilnego: tylko w zakresie, który da się pogodzić z korzystaniem z nich przez pozostałych współwłaścicieli. Tak ten przepis w odniesieniu do korytarzy omawia poradnik o sąsiedzie zagracającym klatkę. Korytarz ma zapewniać swobodne przejście i dostęp do innych pomieszczeń, więc traktowanie go jak przedłużenia mieszkania albo darmowego magazynu wykracza poza to uprawnienie.

Dodatkowe zakazy zawiera regulamin porządku domowego wspólnoty, spółdzielni, TBS lub gminy. Często wprost zabrania on przechowywania na klatkach większych albo łatwopalnych przedmiotów, a za jego łamanie przewiduje upomnienia i opłaty.

Najczęstsze przypadki opisujemy szerzej w tekstach mandat za rower na klatce schodowej oraz mandat za wózek na klatce schodowej.

Dlaczego zagracona klatka schodowa jest niebezpieczna?

W czasie pożaru klatka jest jednocześnie drogą ucieczki dla wszystkich mieszkańców i drogą wejścia dla strażaków, a w dymie i ciemności każdy przedmiot staje się przeszkodą. Jacek Janas, prezes Polskiego Związku Zarządców Nieruchomości, wskazał w materiale Dzień Dobry TVN o karach za zagracenie klatki rowery, hulajnogi, sanki i szafki jako główny problem: wystarczy, że pierwsza osoba przewróci się o rower, a kolejne upadną razem z nią.

Strażak Karol Smasz z Bydgoszczy mówił w tym samym materiale, że każdy element na korytarzu utrudnia strażakom wejście w strefę zadymienia i wydłuża akcję, a przez to zabiera czas potrzebny do dotarcia do poszkodowanych. Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych w Poznaniu zwraca uwagę, że podczas ewakuacji z bloku wychodzi naraz wiele osób, a równocześnie pracują służby, więc liczy się każde wolne miejsce na klatce.

Drugie zagrożenie to ogień. Stare meble, kartony i dywany zwiększają ilość materiału, który może się palić, a farby, rozpuszczalniki czy benzyna przyspieszają rozprzestrzenianie ognia i dymu. Droga ewakuacyjna ma być drożna przez cały czas, a nie tylko wtedy, gdy ktoś akurat przechodzi.

Najbardziej narażone są osoby starsze, osoby z niepełnosprawnością i rodzice z dzieckiem na ręku. Dla nich rower, który zdrowemu dorosłemu „nie przeszkadza”, może być przeszkodą nie do pokonania.

Jakie przepisy dotyczące klatek schodowych są obowiązkowe?

Porządek na klatce wyznaczają cztery warstwy przepisów: rozporządzenie o ochronie przeciwpożarowej budynków, Kodeks wykroczeń, Kodeks cywilny oraz regulamin porządku domowego. Pierwsze dwa decydują o mandacie i grzywnie, Kodeks cywilny o sporach między sąsiadami, a regulamin o karach wewnętrznych wspólnoty lub spółdzielni.

Podstawowy zakaz zawiera §4 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r. poz. 822 z późn. zm.). Zabrania on składowania materiałów palnych na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji oraz umieszczania na nich przedmiotów zmniejszających szerokość albo wysokość poniżej wartości wymaganych przepisami techniczno-budowlanymi. Numer przepisu i jego brzmienie podaje analiza Bankier.pl o bałaganie na klatce i ubezpieczeniach.

Jaka szerokość przejścia musi zostać wolna?

Według przywołanej analizy Bankier.pl podstawą mandatu jest zwężenie drogi ewakuacyjnej do mniej niż 1,40 m, a na drodze przeznaczonej dla najwyżej 20 osób do mniej niż 1,20 m. Materiały palne są zakazane niezależnie od tego, ile miejsca zostaje obok nich.

W praktyce wystarczy taśmą zmierzyć najwęższe miejsce między przedmiotem a ścianą lub poręczą i zrobić zdjęcie z miarką. Wymagana szerokość w konkretnym budynku zależy od jego projektu i liczby użytkowników, więc przy wątpliwościach zapytaj zarządcę albo komendę straży pożarnej.

Czy jest zakaz palenia na klatce schodowej?

Palenie na klatce to osobne zagadnienie, niezależne od przepisów o drogach ewakuacyjnych opisanych wyżej. Podstawę prawną, możliwe kary i sposoby reagowania na dym z korytarza omawiamy w artykule o paleniu papierosów na klatce schodowej w bloku.

Jaka kara grozi za bałagan na klatce schodowej?

Za blokowanie klatki grozi mandat straży pożarnej do 5 tys. zł, a po skierowaniu sprawy do sądu grzywna do 30 tys. zł. Podstawą są art. 82 §1 oraz art. 24 §1 i §1a Kodeksu wykroczeń, co przypomina Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych w Poznaniu w apelu opisanym w artykule Portalu Samorządowego o karach dla mieszkańców bloków.

Art. 82 §1 Kodeksu wykroczeń obejmuje osobę, która składuje „materiały palne na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji” lub umieszcza na nich przedmioty „w sposób zmniejszający ich szerokość albo wysokość poniżej wymaganych wartości”. Taki czyn podlega karze aresztu, grzywny albo nagany, co cytuje tekst RMF FM o karach za bałagan na klatce. Mandat można odmówić, ale wtedy sprawa trafia do sądu, gdzie górna granica kary jest wyższa.

Jeśli trafisz na informację o mandacie do 500 zł albo grzywnie do 5000 zł, opisuje ona stan sprzed nowelizacji. Według analizy Bankier.pl wcześniej mandat za takie wykroczenie wynosił do 500 zł, a przy łącznym stwierdzeniu materiałów palnych i zwężenia drogi do 1000 zł. Podniesienie limitów do 5000 zł mandatu i 30 000 zł grzywny przewidywał rządowy projekt zmiany Kodeksu wykroczeń (druk sejmowy nr 1635).

Uprawnienie strażaków do nałożenia grzywny w drodze mandatu wynika z art. 23 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, a przedział aresztu od 5 do 30 dni podaje wspomniany wcześniej poradnik Perfect Space. Ten sam poradnik zaznacza, że kontrole na klatkach często kończą się pouczeniem, jeśli rzeczy nie stwarzają bezpośredniego zagrożenia.

Kto płaci mandat, gdy nie wiadomo, czyj jest rower?

Często płaci zarządca, wspólnota lub spółdzielnia, a nie właściciel przedmiotu. W materiale Dzień Dobry TVN zwrócono uwagę, że kara trafia do zarządcy budynku, co utrudnia wyegzekwowanie porządku od konkretnego mieszkańca. Analiza Bankier.pl dodaje, że w praktyce trudno udowodnić, do kogo należą rzeczy na korytarzu, a komendant straży pożarnej może zobowiązać zarządcę do uporządkowania klatki.

Czy za zagracenie klatki może grozić więzienie?

Tak, jeśli rzeczy przyczyniły się do pożaru albo utrudniły akcję ratowniczą i sąd uzna, że sprowadziły zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. RMF FM podaje, że grozi wtedy do 10 lat pozbawienia wolności, a do 12 lat, gdy w pożarze ktoś zginie. O kwalifikacji czynu zawsze decyduje sąd w konkretnej sprawie.

Kto odpowiada, gdy ktoś potknie się o rzeczy na korytarzu?

Właściciel przedmiotu może odpowiadać cywilnie i zostać zobowiązany do zapłaty odszkodowania oraz zadośćuczynienia, np. gdy ktoś potknie się o wózek i złamie rękę. Wysokość świadczeń zależy od rozmiaru szkody i ustaleń sądu.

Gdzie zgłosić bałagan na klatce schodowej?

Najpierw do zarządu wspólnoty mieszkaniowej, administracji spółdzielni albo zarządcy budynku, najlepiej na piśmie. Gdy to nie działa albo gdy przedmioty realnie blokują ewakuację, zgłoś sprawę do Państwowej Straży Pożarnej lub straży miejskiej. W razie pożaru dzwoń pod 112 i nie czekaj na procedury.

1. Porozmawiaj z sąsiadem. Część osób nie wie, że korytarz jest drogą ewakuacyjną, i zabiera rzeczy po pierwszej uwadze.
2. Zbierz dowody: zdjęcia z datą, zdjęcie z miarką w najwęższym miejscu, opis, od kiedy rzeczy stoją.
3. Wyślij pisemne zgłoszenie do zarządu, e-mailem lub listem poleconym. Podaj adres, piętro, rodzaj przedmiotów i dołącz zdjęcia. Pismo zostawia ślad, gdy sprawa się przeciąga.
4. Zarząd zwykle wywiesza ogłoszenie o zakazie, a potem wysyła pisemne wezwanie do konkretnego lokatora z terminem, np. 7 lub 14 dni, i informacją o skutkach. Kolejne wezwanie może zapowiadać opłatę z regulaminu.
5. Jeśli wezwania nie działają lub zagrożenie jest poważne, wezwij straż pożarną albo straż miejską. Straż pożarna może przeprowadzić kontrolę, nałożyć mandat i nakazać usunięcie rzeczy.

Zgłoszenie podpisane przez kilku mieszkańców ma większą wagę, a zarządowi łatwiej wtedy uzasadnić stanowcze kroki.

Czy wspólnota może sama usunąć rzeczy z klatki schodowej?

Tak, po bezskutecznym wezwaniu zarząd może uporządkować korytarz. Według analizy Bankier.pl Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lutego 2022 r. (sygn. II OSK 282/19) potwierdził, że spółdzielnia lub wspólnota może to zrobić w ramach czynności zwykłego zarządu, bez pytania właścicieli mieszkań o zgodę.

Procedura powinna być udokumentowana: wcześniejsze wezwania, zdjęcia, protokół, informacja, gdzie rzeczy można odebrać. Poradnik Perfect Space opisuje złożenie przedmiotów w miejscu, z którego lokator może je odebrać, a RMF FM wskazuje, że kosztami usunięcia administracja może obciążyć właściciela. Najczęściej robi to firma sprzątająca na zlecenie zarządu, a koszt usługi i ewentualnego składowania jest refakturowany na lokatora.

Bałagan na klatce po remoncie sąsiada

Gruz, worki z odpadami, pył i materiały budowlane na schodach to osobna, częsta sytuacja: odpowiada za nią właściciel remontowanego lokalu. Jak rozmawiać z ekipą, co wpisać w zgłoszenie do zarządcy i kiedy wzywać straż, opisujemy w poradniku remont mieszkania a bałagan na klatce schodowej.

Czy ubezpieczenie pokryje szkodę, jeśli rzeczy z klatki przyczyniły się do pożaru?

Nie zawsze. Ogólne Warunki Ubezpieczenia wielu polis mieszkaniowych pozwalają zmniejszyć odszkodowanie, jeśli ubezpieczony z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa naruszył obowiązki, a naruszenie zwiększyło szkodę. Takie zapisy przytaczają eksperci Unilink w analizie Bankier.pl.

Sądy uznawały łamanie przepisów przeciwpożarowych za rażące niedbalstwo. Przykładem jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 24 maja 2018 r. (sygn. I ACa 1304/17), choć dotyczył samowolnie zamontowanego kominka, a nie klatki schodowej. Niektóre polisy wypłacają odszkodowanie mimo rażącego niedbalstwa, dlatego przed zdarzeniem przeczytaj swoje OWU, a nie po nim.

Jak zapobiegać bałaganowi na klatce schodowej?

Najlepiej działa połączenie trzech rzeczy: miejsca na rowery i wózki poza korytarzem, jasnych zasad w regulaminie i konsekwentnego egzekwowania ich przez zarząd. Same ogłoszenia bez konsekwencji zwykle niczego nie zmieniają.

• Wózkownia i rowerownia. Warunki techniczne obowiązujące od 1 sierpnia 2024 r. wymagają ich w nowych blokach, bo brak takich pomieszczeń jest jedną z głównych przyczyn zagracania klatek. W starszych budynkach można zaadaptować piwnicę, suszarnię lub inne pomieszczenie wspólne. Koszt zależy od wielkości i wyposażenia, więc przed uchwałą zbierz kilka ofert.
• Czytelna komunikacja. Zamiast suchego komunikatu: plakat z przepisem, zdjęciem przejścia do zmierzenia i hasłem w rodzaju „Twoja wygoda = czyjeś bezpieczeństwo”.
• Opłaty w regulaminie. Część wspólnot nalicza opłatę za każde wezwanie lub każdy dzień zalegania rzeczy po wcześniejszych upomnieniach. Wysokość ustala się uchwałą.
• Cykliczne akcje porządkowe. Np. raz na kwartał, z zapowiedzią: wszystko, co zostanie, trafia do wyznaczonego miejsca, a nieodebrane rzeczy są utylizowane na koszt właściciela.
• Monitoring wizyjny. Pomaga ustalić, kto zostawia rzeczy, i służy jako dowód w sporze. Cena zależy od liczby kamer i zakresu instalacji, a montaż wymaga zachowania zasad ochrony danych osobowych.
• Relacje sąsiedzkie. Mieszkańcy, którzy się znają, chętniej przestrzegają wspólnych zasad i łatwiej rozwiązują spory rozmową.

Lista kontrolna dla zarządu budynku

• Regulamin porządku domowego wprost zakazuje przechowywania rzeczy na klatkach i określa skutki.
• Mieszkańcy mają alternatywne miejsce na rowery, wózki i sezonowe rzeczy.
• Obchody klatek odbywają się regularnie i są dokumentowane zdjęciami.
• Wzór wezwania zawiera termin, przepis i skutki niewykonania.
• Procedura usunięcia rzeczy opisuje miejsce odbioru, czas przechowania i rozliczenie kosztów.
• Najwęższe miejsca na klatce mają zachowaną wymaganą szerokość przejścia.