Płytki Podłogowe vs Ścienne: Rozróżnij Bez Błędów

Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego płytki podłogowe wyglądają inaczej niż te na ścianie, mimo że w sklepie wydają się niemal identyczne? Czy intuicyjne zakładamy, że każda płytka nadaje się wszędzie, czy jednak kryją się za tym jakieś głębsze różnice? Skoro tu jesteście, zapewne macie kilka pytań: Czy takie zamienne stosowanie płytek to dobry pomysł? Jakie niuanse techniczne determinują ich przeznaczenie? I wreszcie, jak samodzielnie rozwikłać tę zagadkę, zamiast polegać wyłącznie na sprzedawcy? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziecie poniżej.

• Wytrzymałość Płytek Podłogowych a Ściennych
• Parametry Techniczne Płytek Podłogowych
• Parametry Techniczne Płytek Ściennych
• Gwarancja Jakości Płytki Podłogowej
• Gwarancja Jakości Płytki Ściennej
• Klasa Ścieralności Płytki Podłogowej
• Klasa Ścieralności Płytki Ściennej
• Nasiąkliwość Płytki Podłogowej
• Nasiąkliwość Płytki Ściennej
• Q&A: Jak Odróżnić Płytki Podłogowe od Ściennych?

Aby lepiej zrozumieć, jak odróżnić płytki podłogowe od ściennych, warto przyjrzeć się ich kluczowym parametrom. Często spotykamy się z dylematem, która kolekcja lepiej sprawdzi się w konkretnym miejscu, zwłaszcza gdy intuicja podpowiada, że obie będą wyglądać równie dobrze. Poniższa tabela zestawia podstawowe cechy, które decydują o przeznaczeniu płytek, pokazując, gdzie tkwią sedno problemu i jak można to szybko zweryfikować.

Analiza porównawcza parametrów technicznych ujawnia fundamentalne różnice wynikające z przeznaczenia płytek. Płytki podłogowe, projektowane z myślą o intensywnym użytkowaniu, muszą cechować się znacznie wyższą wytrzymałością mechaniczną i odpornością na ścieranie. Średnio klasa ścieralności na poziomie PEI III lub IV jest w stanie sprostać codziennym wyzwaniom, chroniąc powierzchnię przed zarysowaniami i utratą pierwotnego wyglądu. Z kolei płytki ścienne, które nie są narażone na takie obciążenia, często posiadają niższą klasę ścieralności, PEI I lub II, co jest w pełni wystarczające dla ich funkcji. Co więcej, niska nasiąkliwość płytek podłogowych (poniżej 3%) świadczy o ich gęstości i małej porowatości, co jest kluczowe w miejscach narażonych na wilgoć, a także w przypadku mrozoodporności, jeśli stosujemy je na zewnątrz. Płytki ścienne mogą wykazywać wyższą nasiąkliwość (nawet do 10%), co jest akceptowalne, ponieważ zazwyczaj nie są one narażone na bezpośredni kontakt z wodą w takim stopniu, a także na zmiany temperatury. Ta różnica w nasiąkliwości wpływa również na ich przyczepność do podłoża – gęstsze płytki podłogowe wymagają odpowiednio mocniejszego kleju i starannego przygotowania podłoża.

Wytrzymałość Płytek Podłogowych a Ściennych

Kiedy mówimy o wyborze odpowiednich płytek do naszego domu, często pojawia się pytanie o ich wytrzymałość – zwłaszcza gdy chcemy zaoszczędzić i wykorzystać płytki, które pozostały nam z innego remontu. Musimy jednak pamiętać, że płytka ścienna, nawet ta najpiękniejsza, wykonana z elegancką imitacją marmuru, niekoniecznie sprawdzi się na podłodze w przedpokoju, gdzie codziennie stawiamy kroki w butach przynoszących piasek i brud. Kluczowa różnica tkwi w procesie produkcji i składzie surowców, które wpływają na twardość i odporność materiału.

Pod tym względem płytki podłogowe przechodzą znacznie cięższą próbę. Są one bowiem zaprojektowane tak, aby wytrzymać wielokrotne obciążenia, nacisk, tarcie, a nawet potencjalne uderzenia podczas codziennego użytkowania. W przeciwieństwie do ścian, które są zazwyczaj bardziej statyczne i mniej narażone na fizyczne czynniki zewnętrzne, podłoga pełni rolę dynamicznego pasa transmisyjnego dla całego domu. Wyobraźmy sobie dzieci biegające po korytarzu, wnoszenie ciężkich mebli, czy po prostu codzienne przenoszenie przedmiotów – to wszystko wymaga od materiału podłogowego znacznie większej odporności.

Gdybyśmy chcieli zastosować płytki ścienne na podłodze, ryzykujemy, że szybko stracą swój pierwotny blask. Powierzchnia może stać się matowa, pojawią się liczne rysy, a nawet mogą pękać pod wpływem nacisku. To nie kwestia estetyczna, ale czysto techniczna. Producenci jasno określają przeznaczenie każdej kolekcji, aby uniknąć takich nieporozumień i zapewnić długowieczność naszym inwestycjom.

Zrozumienie tej fundamentalnej różnicy pozwala nam świadomie dokonywać wyborów. To trochę jak z wyborem butów – inne przeznaczone są do biegu po bieżni, inne do wspinaczki górskiej. Oba są butami, ale ich konstrukcja i materiały są zupełnie inne, dopasowane do konkretnych zadań. Tak samo jest z płytkami: jedne stworzono by królowały na ścianach, inne by dzielnie służyły nam na podłodze.

Parametry Techniczne Płytek Podłogowych

Kiedy decydujemy się na wykończenie podłogi, kluczową rolę odgrywają parametry techniczne płytek. To one w dużej mierze decydują o tym, jak długo nasz nowy zakup będzie nam służył i jak będzie się prezentował po latach intensywnego użytkowania. Najważniejszym wskaźnikiem jest tutaj klasa ścieralności, często określana skrótem od angielskiego "Porcelain Enamel Institute" – PEI. Im wyższa cyfra przy tym oznaczeniu, tym większa odporność płytki na ścieranie.

Przykładowo, płytki przeznaczone do salonu czy korytarza, gdzie ruch jest największy, powinny mieć klasę PEI III lub nawet IV. Takie płytki są w stanie wytrzymać obciążenie wynikające z częstego chodzenia, przeprowadzania mebli czy wnoszenia zakupów. Z kolei płytki do łazienki czy sypialni, które są mniej intensywnie eksploatowane, mogą posiadać niższą klasę ścieralności, na przykład PEI II. To wystarczy, by cieszyć się ich pięknem przez długi czas, bez ryzyka szybkiego zużycia wizualnego.

Kolejnym istotnym parametrem jest nasiąkliwość, wyrażana symbolem "E" i podawana w procentach. Dla płytek podłogowych, zwłaszcza tych przeznaczonych na zewnątrz lub do pomieszczeń o podwyższonej wilgotności jak łazienki czy kuchnie, ten wskaźnik powinien być jak najniższy. Płytki antypoślizgowe, które często stosuje się na zewnątrz, mają zazwyczaj nasiąkliwość poniżej 3%. Oznacza to, że są one bardzo gęste, co przekłada się na ich dużą wytrzymałość i odporność na zmiany temperatury, w tym mróz.

Warto również zwrócić uwagę na twardość płytek, często mierzoną w skali Mohsa. Płytki podłogowe, zwłaszcza te wykonane z gresu porcelanowego, osiągają wysokie wartości na tej skali, co czyni je odpornymi na zarysowania przez piasek czy drobne kamyki przyniesione z zewnątrz. Dobrze jest też sprawdzić deklaracje producenta dotyczące odporności na plamienie i łatwości czyszczenia, ponieważ to bezpośrednio przekłada się na komfort codziennego użytkowania.

Parametry Techniczne Płytek Ściennych

Przesuwając naszą uwagę na płytki ścienne, dostrzegamy, że ich parametry techniczne są zoptymalizowane pod kątem innych wyzwań. Tutaj nacisk kładzie się przede wszystkim na estetykę, łatwość montażu i odporność na wilgoć oraz środki czystości stosowane w miejscach takich jak łazienki czy kuchnie. Klasa ścieralności dla płytek ściennych jest zazwyczaj niższa, ponieważ nie są one narażone na tak intensywne tarcie jak podłogi.

Klasa PEI I lub II jest w większości przypadków wystarczająca. Taka płytka zachowa swój wygląd przez lata, będąc jedynie narażoną na sporadyczne przetarcie ściereczką podczas czyszczenia. Nie oznacza to jednak, że płytki ścienne są słabe – są one po prostu zaprojektowane do innego rodzaju pracy. Ich lekkość często ułatwia montaż na ścianach, które mogą nie być tak stabilne jak podłoże podłogowe, wymagające od rozwiązań montażowych większej precyzji i mniejszego obciążenia.

Nasiąkliwość płytek ściennych może być wyższa niż podłogowych, sięgająca często około 10%. Jest to dopuszczalne, ponieważ ściany zazwyczaj nie są narażone na bezpośredni zalew wodą czy ekstremalne zmiany temperatur. Jednak w przypadku pomieszczeń takich jak łazienki, gdzie wilgotność powietrza jest wysoka, warto wybierać płytki o niższej nasiąkliwości, aby zapobiec powstawaniu przebarwień czy pleśni w fugach i samej masie płytki. Bardzo często płytki ścienne posiadają również dodatkowe technologie, np. szkliwo antybakteryjne, które są istotne w higienicznych warstwie w pomieszczeniach sanitarnych.

Warto również pamiętać, że płytki ścienne są często dostępne w szerszej gamie rozmiarów i wzorów niż płytki podłogowe. Producentom zależy, aby dekoracja ściany była efektowna i łatwa w ułożeniu, dlatego można spotkać chociażby mozaiki, wielkoformatowe panele czy płytki o nieregularnych kształtach. To właśnie ta wszechstronność dekoracyjna, w połączeniu z adekwatnymi parametrami technicznymi, sprawia, że płytki ścienne są idealnym wyborem do nadania charakteru naszym wnętrzom.

Gwarancja Jakości Płytki Podłogowej

Kupując płytki podłogowe, inwestujemy nie tylko w estetykę, ale przede wszystkim w trwałość i funkcjonalność naszego domu na lata. Dlatego tak istotne jest zwrócenie uwagi na gwarancję jakości oferowaną przez producenta. Zazwyczaj producenci renomowanych płytek podłogowych zapewniają długoletnią gwarancję, często obejmującą okres od 5 do nawet 20 lat. Taka gwarancja świadczy o pewności producenta co do jakości swoich wyrobów i ich odporności na typowe obciążenia.

Co taka gwarancja zazwyczaj obejmuje? Przede wszystkim wady fabryczne, czyli te, które istniały w momencie zakupu, a które mogły wpłynąć na użytkowanie płytki. Mogą to być defekty w szkliwie, pęknięcia wynikające z procesu produkcji, czy też niezgodność wymiarów, które mogłyby utrudnić prawidłowe ułożenie podłogi. Ważne jest, aby po otrzymaniu przesyłki dokładnie sprawdzić każdą paczkę pod kątem ewentualnych uszkodzeń, a wszelkie reklamacje zgłaszać niezwłocznie po ich stwierdzeniu.

Gwarancja na wytrzymałe płytki ceramiczne podłogowe często jest powiązana z prawidłowym montażem. Producenci zazwyczaj zalecają stosowanie odpowiednich klejów i fug dedykowanych do danego typu płytek i podłoża. Jeśli montaż został wykonany niezgodnie z zaleceniami, producent może odmówić uznania reklamacji. Dlatego zawsze warto przeczytać instrukcję montażu dołączoną do produktu lub skorzystać z usług profesjonalnych glazurników.

Warto pamiętać, że gwarancja nie obejmuje uszkodzeń mechanicznych wynikających z niewłaściwego użytkowania, na przykład upadku bardzo ciężkiego przedmiotu, który mógłby spowodować pęknięcie płytki, czy też zastosowania zbyt agresywnych środków czyszczących, które mogłyby uszkodzić ich powierzchnię. Jednak dobrze dobrana płytka podłogowa, z wysoką klasą ścieralności i niską nasiąkliwością, bez problemu sprosta codziennym wyzwaniom.

Gwarancja Jakości Płytki Ściennej

Wybierając płytki na ściany, szczególnie w miejscach takich jak kuchnie czy łazienki, gdzie wilgotność i kontakt z parą wodną są na porządku dziennym, gwarancja jakości odgrywa równie ważną rolę. Choć płytki ścienne nie są tak obciążone mechanicznie jak podłogowe, to jednak ich parametry dotyczące odporności na wilgoć, plamy i środki chemiczne są kluczowe dla zachowania estetycznego wyglądu i higieny.

Producenci płytek ściennych zazwyczaj oferują gwarancję, która koncentruje się na wadach fabrycznych i trwałości szkliwa. Jest to niezwykle istotne, ponieważ szkliwo stanowi pierwszą linię obrony przed zabrudzeniami i wilgocią. Gwarancja chroni nas przed sytuacją, gdyby szkliwo zaczęło się łuszczyć, pękać lub tracić swój kolor pod wpływem typowych czynników w łazience, takich jak kontakt z kosmetykami, parą wodną czy środkami czyszczącymi. Standardowa gwarancja na tego typu produkty może wynosić od 2 do 10 lat.

Kluczowe dla zachowania gwarancji jest zwrócenie uwagi na sposób montażu. Podobnie jak w przypadku płytek podłogowych, wykonanie prac zgodnie z zaleceniami producenta jest warunkiem koniecznym. W przypadku płytek ściennych oznacza to użycie odpowiedniego kleju, który zapewni trwałe przyleganie do podłoża, oraz prawidłowe fugowanie. Złe wykonanie tych czynności może prowadzić do odspajania się płytek od ściany, co zazwyczaj nie jest objęte gwarancją.

Warto podkreślić, że gwarancja na płytki ścienne, podobnie jak na inne materiały budowlane, nie obejmuje uszkodzeń wynikłych z czynników zewnętrznych, takich jak przypadkowe uderzenia twardym przedmiotem, które mogą spowodować wyszczerbienia czy pęknięcia na powierzchni. Niemniej, dobrze dobrana płytka ścienna, o odpowiedniej klasie ścieralności i niskiej nasiąkliwości, w połączeniu z prawidłową pielęgnacją, będzie przez lata zdobić nasze wnętrza, zachowując swój pierwotny urok.

Klasa Ścieralności Płytki Podłogowej

Kiedy analizujemy płytki podłogowe, niewątpliwie klasa ścieralności, oznaczana symbolem PEI, jest jednym z najważniejszych czynników decydujących o ich przydatności do konkretnego zastosowania. Ta skala, choć może wydawać się skomplikowana, w praktyce jest bardzo prosta i informuje nas, jak bardzo płytka jest odporna na ścieranie powierzchni. Im wyższa cyfra PEI, tym większa wytrzymałość.

Dla pomieszczeń o niskim natężeniu ruchu, takich jak łazienki, gdzie chodzimy w miękkim obuwiu lub boso, wystarczająca może być klasa PEI I lub II. Te płytki są zazwyczaj cieńsze i delikatniejsze, ale swoją rolę spełniają znakomicie. Jednak w salonach, korytarzach czy kuchniach, gdzie ruch jest zdecydowanie większy, a na podłogę trafia piasek i inne drobinki, konieczne jest sięgnięcie po produkty o wyższej klasie ścieralności. Tutaj optymalne są płytki z oznaczeniem PEI III, które oferują dobry balans między wytrzymałością a ceną.

Dla miejsc o bardzo intensywnym użytkowaniu, jak na przykład lokale usługowe, recepcje, czy wejścia do budynków, gdzie ryzyko ścierania jest największe, rekomendowane są płytki o klasie PEI IV lub nawet V. Takie materiały charakteryzują się wysoką twardością i odpornością na wszelkie uszkodzenia powierzchniowe, doskonale sprawdzając się w najbardziej wymagających warunkach. Często są to płytki gresowe o głębokim barwieniu, co dodatkowo minimalizuje widoczność ewentualnych drobnych zarysowań.

Warto przy tej okazji wspomnieć, że klasa ścieralności PEI dotyczy wyłącznie warstwy szkliwa. Jeśli wybieramy płytki nieszkliwione, na przykład gres techniczny, to ten parametr nie ma zastosowania, a o ich wytrzymałości decyduje jednolita struktura materiału na całej jego grubości. Zrozumienie tych klasyfikacji pozwala nam świadomie dobierać materiały, tak aby nasza podłoga służyła nam przez długie lata, zachowując swój pierwotny wygląd i funkcjonalność.

Klasa Ścieralności Płytki Ściennej

Rozpatrując płytki ścienne, kwestia klasy ścieralności jest znacząco mniej złożona niż w przypadku tych przeznaczonych na podłogę. Dlaczego? Ponieważ głównym czynnikiem determinującym ich dopasowanie do powierzchni jest głównie estetyka oraz odporność na specyficzne warunki panujące w łazienkach i kuchniach, a nie na intensywne tarcie. Płytki ścienne zazwyczaj nie są narażone na takie same obciążenia jak podłoga, a więc wymagania dotyczące ich odporności na ścieranie są proporcjonalnie niższe.

W praktyce oznacza to, że dla zdecydowanej większości zastosowań ściennych, klasa ścieralności PEI I lub PEI II jest w pełni wystarczająca. Takie płytki są produkowane z myślą o dekoracyjnej roli, łatwości czyszczenia i odporności na wilgoć. Nawet przy codziennym kontakcie z parą wodną czy środkami czystości, powinny one zachować swój pierwotny wygląd przez wiele lat. Niższa klasa ścieralności nie oznacza gorszej jakości, a jedynie dopasowanie parametrów do konkretnego, mniej wymagającego zastosowania.

Oczywiście zdarzają się sytuacje, gdzie płytki ścienne mogą być narażone na nieco większe tarcie, na przykład na ścianie nad blatem kuchennym, gdzie często operujemy podczas gotowania, czy też w pralniach lub garażach. W takich przypadkach można rozważyć płytki o wyższej klasie ścieralności, na przykład PEI III, aby mieć pewność, że powierzchnia zachowa swoją estetykę nawet przy większym obciążeniu. Niemniej, trzeba podkreślić, że takie sytuacje są rzadsze w typowych domowych zastosowaniach.

Bardzo ważne jest również pamiętać, że jeśli decydujemy się na płytki ścienne szkliwione w sposób matowy, mogą być one bardziej podatne na powstawanie śladów od użytkowania niż te z gładkim, błyszczącym szkliwem. Niemniej, dzięki swojej specyficznej funkcji, większość dostępnych na rynku płytek ściennych spełni oczekiwania pod względem trwałości wizualnej nawet przy tych niższych klasach ścieralności. Kluczem jest dopasowanie do konkretnego miejsca i sposobu użytkowania.

Nasiąkliwość Płytki Podłogowej

Nasiąkliwość jest parametrem definiującym zdolność materiału do wchłaniania wody. W kontekście płytek podłogowych, jest to jeden z najważniejszych wskaźników, który decyduje o ich przydatności do zastosowania w różnych środowiskach, a także o ich mrozoodporności. Im niższy wskaźnik nasiąkliwości, tym gęstsza i twardsza jest płytka, a co za tym idzie, bardziej odporna na wiele czyniczych czynników.

Dla płytek podłogowych, zwłaszcza tych przeznaczonych do montażu na zewnątrz, w łazienkach, kuchniach czy innych miejscach narażonych na kontakt z wodą lub wilgocią, zaleca się wybór materiałów o nasiąkliwości niższej niż 3%. Takie płytki, najczęściej gresy porcelanowe, są wypalane w bardzo wysokich temperaturach i posiadają zwartą strukturę, która minimalizuje absorpcję wody. Powoduje to, że są one znacznie bardziej wytrzymałe na cykle zamarzania i rozmarzania, co jest kluczowe na zewnątrz.

Płytki o wyższej nasiąkliwości, które dopuszczają absorpcję wody na poziomie do 6% (kategoria B Ia), są zazwyczaj przeznaczone do wnętrz, gdzie wilgotność jest kontrolowana i nie grożą im ujemne temperatury. Zastosowanie takich płytek na zewnątrz lub w miejscach narażonych na silne zawilgocenie może prowadzić do ich pękania lub niszczenia pod wpływem niskich temperatur, gdy woda w porach zamarznie i rozszerzy się.

Co ciekawe, bardzo niska nasiąkliwość płytek podłogowych ma również wpływ na ich przyczepność do podłoża. Takie materiały wymagają odpowiedniego kleju, który zapewni ich trwałe połączenie z podkładem. Z drugiej strony, ta cecha sprawia, że płytki są łatwiejsze w utrzymaniu czystości, ponieważ zabrudzenia nie wnikają w ich strukturę. Rozumienie tego parametru pozwala nam dobrać najbardziej optymalne rozwiązanie dla każdej przestrzeni.

Nasiąkliwość Płytki Ściennej

Patrząc na płytki ścienne, parametr nasiąkliwości odgrywa nieco inną, choć równie ważną rolę. O ile w przypadku podłóg jest to kluczowy czynnik decydujący o odporności na warunki atmosferyczne i mróz, o tyle w kontekście ścian, nasiąkliwość płytki ściennej wpływa przede wszystkim na jej łatwość w obróbce, przyczepność do podłoża, a także na potencjalną podatność na przebarwienia czy powstawanie pleśni w długoterminowej perspektywie.

Większość płytek ściennych, na przykład płytki ceramiczne z białą masą, charakteryzuje się wyższą nasiąkliwością, często na poziomie do 10% (kategoria B IIa) lub nawet do 20% (kategoria B III). Taka absorpcja wody jest w pełni akceptowalna w miejscach, gdzie nie ma bezpośredniego kontaktu z wodą w dużych ilościach, a jedynie z podwyższoną wilgotnością powietrza, jak w większości łazienek i kuchni. Mniej gęsta struktura płytki ułatwia także jej cięcie i obróbkę podczas montażu.

Jednakże, nawet w przypadku płytek ściennych, zbyt wysoka nasiąkliwość w połączeniu z brakiem odporności na środki chemiczne może prowadzić do problemów. Na przykład, jeśli płytka jest bardzo porowata i nie jest odpowiednio szkliwiona, może z czasem wchłaniać wilgoć i środki stosowane do czyszczenia, co z kolei może prowadzić do powstawania nieestetycznych plam czy przebarwień. Dlatego, nawet wybierając płytkę ścienną, warto zwracać uwagę na jej jakość i rekomendowane zastosowanie.

Warto też wspomnieć, że nowoczesne technologie produkcji pozwalają na tworzenie płytek ściennych o znacznie niższej nasiąkliwości, które zbliżają się parametrami do gresów podłogowych. Są one oczywiście droższe, ale oferują większą trwałość i uniwersalność, co może być korzystne w projektach, gdzie chcemy uzyskać jednolity wygląd dla całego pomieszczenia, od podłogi po ściany. Zawsze warto więc dokładnie zapoznać się ze specyfikacją techniczną produktu.

Q&A: Jak Odróżnić Płytki Podłogowe od Ściennych?

• Jakie są kluczowe różnice między płytkami podłogowymi a ściennymi?

  Płytki podłogowe są zazwyczaj grubsze i twardsze, aby wytrzymać większe obciążenia i zużycie. Posiadają również antypoślizgową powierzchnię, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa. Płytki ścienne mogą być cieńsze i bardziej dekoracyjne, nie muszą spełniać tak rygorystycznych norm odporności na ścieranie.

• Czy mogę użyć płytek podłogowych na ścianach?

  Tak, płytki podłogowe można bezpiecznie stosować na ścianach. Są one zazwyczaj bardziej wytrzymałe, więc nie ma ryzyka ich uszkodzenia w takim zastosowaniu. Należy jednak pamiętać, że mogą być cięższe i trudniejsze w montażu na pionowych powierzchniach.

• Jak rozpoznać, czy płytka jest przeznaczona na podłogę czy na ścianę po jej wyglądzie?

  Często płytki podłogowe mają bardziej matową, strukturalną powierzchnię, która zapobiega poślizgowi. Płytki ścienne mogą być błyszczące, gładkie lub posiadać bardziej skomplikowane wzory i tekstury, które niekoniecznie sprawdzają się na podłodze. Warto sprawdzić opis produktu lub etykietę, gdzie zazwyczaj podane są informacje o przeznaczeniu płytki.

• Czy rodzaj materiału płytek ma znaczenie przy rozróżnianiu zastosowania?

  Tak, rodzaj materiału ma znaczenie. Płytki ceramiczne i gres są często stosowane zarówno na podłogi, jak i na ściany, ale gres, ze względu na swoją gęstość i niską nasiąkliwość, jest preferowany na podłogi narażone na wilgoć i intensywne użytkowanie. Płytki wykonane z innych materiałów, jak np. glazura, są zwykle przeznaczone wyłącznie na ściany.