Schody z kamienia naturalnego – Ceny i Inspiracje 2025
Kiedy mówimy o inwestycjach w trwałość i elegancję, Schody z kamienia naturalnego nie mają sobie równych. To rozwiązanie, które od wieków fascynuje swoją niezawodnością i prestiżem, stanowiąc esencję wyrafinowanego stylu i praktycznej funkcjonalności w każdym wnętrzu oraz na zewnątrz.

- Rodzaje kamienia naturalnego idealne na schody
- Zalety i wady schodów z kamienia naturalnego
- Projektowanie i montaż schodów kamiennych
- Pielęgnacja i konserwacja schodów z kamienia
- Q&A
Przejdźmy do sedna: schody kamienne to nie tylko element konstrukcyjny, ale także wizytówka domu. Analizując dane z setek projektów i badań materiałowych, możemy zaobserwować pewne tendencje dotyczące popularności i efektywności różnych typów kamienia.
| Rodzaj kamienia | Średnia trwałość (lata) | Odporność na ścieranie (Mohs) | Średni koszt za m2 (PLN) | Zastosowanie |
|---|---|---|---|---|
| Granit | ponad 100 | 6-7 | 300-800 | Wewnętrzne i zewnętrzne |
| Marmur | 50-100 | 3-4 | 250-700 | Głównie wewnętrzne |
| Trawertyn | 30-70 | 3-4 | 200-500 | Wewnętrzne, umiarkowanie zewnętrzne |
| Piaskowiec | 20-50 | 2-3 | 150-400 | Wewnętrzne i zewnętrzne, wymaga impregnacji |
Te liczby nie są przypadkowe; odzwierciedlają one kompromis pomiędzy estetyką, funkcjonalnością a kosztem. Wybór kamienia to decyzja, która wpływa na dekady, dlatego warto poświęcić jej należytą uwagę.
Wartości te ukazują, że inwestycja w schody kamienne to długoterminowe przedsięwzięcie, które wymaga przemyślanej decyzji o wyborze materiału. Wysoka trwałość i odporność granitu sprawiają, że jest on niezmiennie w czołówce preferencji, zwłaszcza w miejscach o wysokim natężeniu ruchu, gdzie liczy się każdy detal wytrzymałości. Pamiętajmy, że to nie tylko dane techniczne, ale również potencjał estetyczny i unikalna aura, jaką wprowadza kamień, czynią go materiałem wysoce pożądanym.
Zobacz także: Jak Położyć Kamienny Dywan na Schody w 2025? Kompletny Poradnik Krok po Kroku
Rodzaje kamienia naturalnego idealne na schody
Wybór odpowiedniego kamienia naturalnego na schody to nie lada wyzwanie, ale i klucz do sukcesu całej inwestycji. Każdy materiał ma swoją duszę, specyficzne cechy i właściwości, które decydują o jego przydatności w danym środowisku. To tak jak z doborem partnera życiowego – musi być dopasowanie, inaczej będzie zgrzyt, a w przypadku schodów, pęknięcie.
Granit – król wytrzymałości
Granit to absolutny fenomen wśród kamieni naturalnych przeznaczonych na schody. Jego niezrównana twardość, klasyfikowana często na poziomie 6-7 w skali Mohsa, czyni go niemal niezniszczalnym w codziennym użytkowaniu. Mówi się, że granit wytrzyma wszystko – od intensywnego ruchu po kaprysy pogody, co sprawia, że jest idealnym kandydatem na schody zewnętrzne z kamienia naturalnego. A to wszystko bez utraty uroku, wręcz przeciwnie!
Dzięki swojej krystalicznej strukturze, granit oferuje szeroką paletę barw i wzorów – od spokojnych szarości i czerni, przez ciepłe brązy, po radosne odcienie czerwieni i zieleni. Powierzchnia granitu może być polerowana na wysoki połysk, matowa, szczotkowana, czy nawet płomieniowana, co zapewnia antypoślizgowe właściwości, idealne dla schodów zewnętrznych. Jest odporny na zarysowania, plamy i działanie mrozu, co sprawia, że konserwacja schodów granitowych jest minimalna, a inwestycja procentuje przez dziesięciolecia. Przykładowo, w jednym z projektów, gdzie granitowe schody były intensywnie użytkowane w obiekcie handlowym, po 15 latach nie było widać żadnych śladów zużycia, poza normalnym zabrudzeniem, co jest wręcz niewiarygodne. Jest to rozwiązanie dla tych, którzy cenią sobie spokój na lata.
Zobacz także: Koszt remontu klatki schodowej w kamienicy
Marmur – kwintesencja luksusu
Marmur to synonim elegancji i luksusu, często spotykany w pałacach i rezydencjach. Jego szlachetna uroda, często przeplatana unikalnymi żyłkami i smugami, tworzy niepowtarzalne wzory, które zachwycają każdego. Pamiętam projekt, gdzie schody marmurowe ociepliły zimne wnętrze, dodając mu odrobinę majestatyczności – to było jak ożywienie martwej przestrzeni! Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3-4, co oznacza, że jest bardziej miękki niż granit i bardziej podatny na zarysowania i działanie kwasów, takich jak sok z cytryny czy wino. Jednak dla kogoś, kto potrafi odpowiednio dbać o piękno, to wcale nie jest wada.
Dlatego marmur jest częściej wybierany na schody wewnętrzne z kamienia naturalnego, gdzie ryzyko uszkodzeń jest mniejsze. Wymaga regularnej impregnacji, aby chronić powierzchnię przed wnikaniem plam. Mimo to, jego estetyka i wyrafinowany charakter wynagradzają wszelkie trudy pielęgnacji. Biały marmur Carrara, czarny Marquina, czy kremowy Crema Marfil to tylko niektóre z popularnych odmian, które potrafią nadać wnętrzu niepowtarzalny blask. To wybór dla osób, które traktują dom jak dzieło sztuki.
Trawertyn – ciepło i rustykalny urok
Trawertyn to wapienna skała osadowa o porowatej strukturze, która nadaje mu niepowtarzalny, naturalny i ciepły wygląd. Charakteryzuje się paletą barw od jasnych kremów, beżów, po ciepłe brązy i szarości. Jego porowatość sprawia, że jest nieco bardziej wrażliwy na zabrudzenia i wymaga wypełnienia otworów specjalną żywicą oraz impregnacji. Co prawda, jego twardość jest zbliżona do marmuru (3-4 w skali Mohsa), jednak odznacza się większą naturalnością, często o nieregularnym, nieco rustykalnym wykończeniu.
Zobacz także: Klatka Schodowa Kamienicy: Inspiracje i Aranżacje 2025
Trawertyn jest idealnym wyborem dla tych, którzy pragną wprowadzić do wnętrza odrobinę śródziemnomorskiego klimatu. Sprawdza się doskonale zarówno na schodach wewnętrznych, jak i na zewnątrz, pod warunkiem odpowiedniego zabezpieczenia przed wilgocią i mrozem. Często można go zobaczyć w domach urządzonych w stylu toskańskim czy prowansalskim, gdzie jego naturalna struktura i ciepłe barwy idealnie współgrają z otoczeniem. Ważne jest, aby podczas montażu prawidłowo zabezpieczyć jego powierzchnię przed przyszłymi uszkodzeniami.
Piaskowiec – naturalność i bliskość natury
Piaskowiec to skała osadowa złożona głównie z ziaren piasku spojonych naturalnym lepiszczem. Jest to kamień o miękkim, matowym wyglądzie, który doskonale komponuje się z naturalnym otoczeniem, dodając mu harmonii. Jego barwy wahają się od jasnych beży, żółci, czerwieni, po szarości i brązy. Niestety, jego twardość w skali Mohsa to zaledwie 2-3, co czyni go najbardziej miękkim z prezentowanych tu kamieni, a przez to najbardziej podatnym na ścieranie i uszkodzenia. Ale czy to powód, by go dyskwalifikować?
Zobacz także: Metamorfoza klatki schodowej w starej kamienicy
Piaskowiec wymaga częstej i skrupulatnej impregnacji, szczególnie w przypadku schodów zewnętrznych, aby chronić go przed wilgocią, mrozem i zabrudzeniami. Niemniej jednak, jego naturalny urok i zdolność do absorbowania wilgoci, a przez to redukcji poślizgu, sprawiają, że wciąż ma swoich zwolenników, zwłaszcza w stylach rustykalnych i ekologicznych. Może nie jest tak trwały jak granit, ale potrafi stworzyć atmosferę ciepła i spokoju, jakiego nie da żaden inny kamień. To idealny wybór dla tych, którzy pragną czuć bliskość natury w swoim otoczeniu, gotowych na świadomą pielęgnację.
Zalety i wady schodów z kamienia naturalnego
Wybór materiału na schody to decyzja, która ma swoje konsekwencje na lata, dlatego warto spojrzeć na schody kamienne niczym doświadczony analityk. Czy to czyste złoto, czy może trochę cyny? Pamiętajmy, że każda moneta ma dwie strony, a wybór schody z kamienia naturalnego to prawdziwy bilans korzyści i wyzwań.
Zalety – kamień jako inwestycja w przyszłość
Schody z kamienia naturalnego to przede wszystkim symbol trwałości i odporności, coś, co przetrwa próbę czasu, a nawet nasze dzieci i wnuki będą mogły z nich korzystać. Mówiąc o trwałości, granit może służyć nawet przez stulecia, co czyni go inwestycją na pokolenia, a nie tylko na najbliższe lata. Jego odporność na ścieranie jest fenomenalna – to nie jest tylko marketingowa gadka, to po prostu fakt. Wyobraź sobie intensywny ruch, a na powierzchni schodów wciąż nie ma śladów użytkowania! Zatem trwałość schodów kamiennych to nie mit, to po prostu standard.
Zobacz także: Czym Myć Schody Kamienne w 2025 Roku? Poradnik Eksperta
Estetyka to kolejny aspekt, który nie wymaga długich wywodów. Kamień naturalny wnosi do wnętrza i na zewnątrz niepowtarzalny charakter, elegancję i prestiż. Każda płyta kamienia jest unikatowa, z własnym rysunkiem żył, odcieniem i strukturą, co sprawia, że schody stają się dziełem sztuki. To jak odcisk palca natury – nie ma dwóch identycznych! Do tego dochodzi łatwość pielęgnacji – zaimpregnowane powierzchnie kamienne są odporne na zabrudzenia i łatwe do utrzymania w czystości. Większość zabrudzeń usunąć można zwykłą wodą i łagodnym detergentem, co czyni codzienne sprzątanie bajecznie prostym. Czyż to nie bajka dla współczesnego, zabieganego człowieka?
Niezwykle ważną cechą schodów kamiennych jest także ich odporność na czynniki zewnętrzne. Deszcz, mróz, śnieg, słońce – to wszystko, co dla innych materiałów jest wyzwaniem, dla granitu to tylko drobne urozmaicenie. Granitowe schody zewnętrzne z kamienia naturalnego nie absorbują wody, dzięki czemu nie pękają pod wpływem mrozu. Są też odporne na promieniowanie UV, co oznacza, że ich kolor nie wyblaknie nawet po latach ekspozycji na słońce. Bezpieczeństwo użytkowania, szczególnie w przypadku schodów zewnętrznych, można podnieść poprzez wybór odpowiedniej obróbki powierzchni, np. płomieniowanej, która zapewnia doskonałą antypoślizgowość. Kamień to naprawdę materiał na medal, który daje poczucie bezpieczeństwa i komfortu użytkowania.
Wady – o czym warto pamiętać przed podjęciem decyzji
Niestety, nawet najbardziej idealne rozwiązania mają swoje ciemne strony, a w przypadku schodów z kamienia naturalnego, cena jest często pierwszym hamulcem. Inwestycja w kamienne schody, zwłaszcza z granitu czy marmuru, jest zazwyczaj wyższa niż w przypadku schodów wykonanych z drewna czy betonu. Koszt materiału, obróbki i montażu może być znaczący, co sprawia, że jest to rozwiązanie nie dla każdego budżetu. Nie oszukujmy się, kamień kosztuje, a kamień wysokiej jakości to wydatek, który trzeba uwzględnić w planie finansowym. Ale czy drożej znaczy zawsze gorzej? Nie w tym przypadku.
Kolejną wadą, szczególnie w przypadku marmuru i trawertynu, jest ich mniejsza odporność na zarysowania i plamy niż w przypadku granitu. Są to kamienie bardziej miękkie, które wymagają regularnej impregnacji i ostrożności w użytkowaniu. Tłuste plamy, kwaśne napoje, czy twarde przedmioty mogą pozostawić ślady na powierzchni. Co więcej, kamień, szczególnie polerowany, może być śliski, zwłaszcza gdy jest mokry. To szczególnie ważne w przypadku schodów zewnętrznych, gdzie opady atmosferyczne mogą stworzyć zagrożenie. W takich sytuacjach należy zastosować antypoślizgowe wykończenia, takie jak ryflowania, płomieniowanie lub zastosowanie taśm antypoślizgowych, aby zwiększyć bezpieczeństwo.
Warto również wspomnieć o wadze kamienia. Jest to materiał ciężki, co wymaga solidnej konstrukcji nośnej, zwłaszcza w przypadku dużych, samonośnych schodów. To z kolei może wpłynąć na koszty budowy i wymaga dodatkowych obliczeń konstrukcyjnych. Transport i montaż kamiennych elementów również wiąże się z większym wysiłkiem i kosztami, wymagając specjalistycznego sprzętu i doświadczonej ekipy. Nie jest to projekt, który zrobimy sami „na kolanie”. Właśnie dlatego tak ważne jest zaplanowanie wszystkiego od A do Z, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek na placu budowy.
Projektowanie i montaż schodów kamiennych
Projektowanie i montaż schodów kamiennych to proces, który wymaga precyzji, wiedzy technicznej i estetycznego wyczucia. To nie jest po prostu układanie kamieni – to sztuka tworzenia funkcjonalnych rzeźb, które będą służyć latami. Jak mawiał jeden z moich mentorów w branży: „Schody z kamienia to nie tylko schody, to pomnik, który będzie stał, gdy my już nie będziemy”.
Faza projektowa – od wizji do rzeczywistości
Każdy projekt schodów z kamienia naturalnego zaczyna się od szczegółowych pomiarów i rozmów z klientem. Niezwykle ważne jest ustalenie przeznaczenia schodów – czy będą to schody wewnętrzne, czy zewnętrzne, o jakim natężeniu ruchu, i w jakim stylu architektonicznym. Te informacje są kluczowe do wyboru odpowiedniego kamienia, jego wykończenia i technologii montażu. Czy to ma być schody w stylu klasycznym, czy nowoczesnym? Czy mają być reprezentacyjne, czy bardziej użytkowe? Każdy detal ma znaczenie. Współpraca z doświadczonym projektantem kamieniarstwa jest tutaj bezcenna, bo to on potrafi przełożyć Twoje marzenia na konkretne wymiary i typy kamienia.
W projekcie należy uwzględnić kształt schodów (proste, zabiegowe, spiralne), wymiary stopni (wysokość, szerokość, długość), rodzaj krawędzi (proste, frezowane, zaokrąglone) oraz sposób montażu. W tym etapie, specjaliści przygotowują również wizualizacje 3D, aby klient mógł zobaczyć, jak jego schody kamienne będą wyglądać w rzeczywistości, zanim jeszcze rozpocznie się ich produkcja. To jest moment na zmiany i korekty, zanim cokolwiek zostanie ucięte lub przetworzone. Takie podejście minimalizuje ryzyko pomyłek i pozwala na optymalne dopasowanie schodów do przestrzeni.
Produkcja i obróbka kamienia
Gdy projekt jest zatwierdzony, rozpoczyna się faza produkcji, która jest sercem całego procesu. Wybrane bloki kamienia są cięte na precyzyjne wymiary za pomocą zaawansowanych maszyn CNC. Następnie, każdy element schodów – stopnice, podstopnice, cokoły – jest indywidualnie obrabiany. Wykończenie powierzchni jest kluczowe dla estetyki i bezpieczeństwa schodów; polerowanie nada blask, płomieniowanie zapewni antypoślizgowość, a szczotkowanie wydobędzie naturalną teksturę kamienia. To jest to, co odróżnia dobre schody od wybitnych – dbałość o szczegóły obróbki.
Proces obróbki obejmuje również frezowanie krawędzi, tworzenie spadków dla schodów zewnętrznych, a także wiercenie otworów montażowych. Niezwykle ważne jest, aby wszystkie elementy były dokładnie spasowane i miały identyczne wymiary, co jest fundamentem bezproblemowego montażu. W zależności od rodzaju kamienia, elementy mogą być również impregnowane na etapie produkcji, aby zwiększyć ich odporność na wilgoć i zabrudzenia. Odpowiednia obróbka zapewnia, że montaż schodów kamiennych będzie przebiegał sprawnie i efektywnie.
Montaż – precyzja i doświadczenie
Montaż schody z kamienia naturalnego to etap, który wymaga największej precyzji i doświadczenia. To nie jest praca dla amatora; błąd może kosztować wiele. Przed rozpoczęciem montażu podłoże musi być idealnie przygotowane – czyste, równe i stabilne. Każda stopnica jest układana na zaprawie cementowej lub specjalistycznym kleju elastycznym, z dbałością o zachowanie odpowiednich spadków dla schodów zewnętrznych i idealnego poziomu. Zgodnie z najlepszymi praktykami, każda stopnica powinna być równa poprzedniej, zarówno w pionie, jak i poziomie. Pamiętajmy, schody to ciągły ciąg, nie ma tu miejsca na odstępstwa!
Po ułożeniu wszystkich elementów, następuje etap fugowania, czyli wypełniania szczelin pomiędzy elementami schodów. Fuga powinna być elastyczna i dopasowana kolorystycznie do kamienia, aby zapewnić estetyczne i trwałe wykończenie. Po zakończeniu montażu, schody są dokładnie czyszczone i ponownie impregnowane, aby zabezpieczyć powierzchnię przed wnikaniem brudu i wilgoci. Warto również wspomnieć o tym, że profesjonalny montaż gwarantuje bezpieczeństwo użytkowania schodów, eliminując ryzyko potknięcia czy poślizgu. Pamiętaj, niech twój wykonawca będzie jak chirurg – precyzyjny i odpowiedzialny!
Pielęgnacja i konserwacja schodów z kamienia
Schody z kamienia naturalnego to inwestycja na lata, ale jak każda inwestycja, wymaga ona odpowiedniej troski, aby zachować swój pierwotny blask i funkcjonalność. Ignorancja w kwestii pielęgnacji jest jak zostawienie najdroższego samochodu pod chmurką na kilka lat – szybko straci na wartości i urodzie. Pamiętaj, kamień nie jest nieśmiertelny bez twojego wsparcia.
Codzienna pielęgnacja – klucz do długowieczności
Podstawą pielęgnacji schodów kamiennych jest regularne usuwanie kurzu i piasku, który działa jak papier ścierny, szczególnie na twardych powierzchniach, prowadząc do mikro zarysowań. Zaleca się zamiatanie lub odkurzanie schodów co najmniej raz dziennie, a najlepiej kilka razy w tygodniu, zwłaszcza w miejscach o wysokim natężeniu ruchu. Do tego celu najlepiej używać miękkiej szczotki lub odkurzacza z końcówką do twardych podłóg, aby nie porysować powierzchni. Możesz pomyśleć o tym jak o myciu zębów – codzienna, regularna higiena to podstawa.
W przypadku mycia na mokro, należy używać letniej wody z dodatkiem neutralnych detergentów przeznaczonych do kamienia naturalnego. Unikaj silnych środków czyszczących, takich jak wybielacze, chlor, amoniak czy preparaty na bazie kwasów (np. do czyszczenia toalet), ponieważ mogą one uszkodzić powierzchnię kamienia, a w przypadku marmuru czy trawertynu, spowodować trwałe plamy lub zmatowienie. Po umyciu, schody należy dokładnie spłukać czystą wodą i osuszyć, aby zapobiec powstawaniu zacieków i osadów z kamienia. Ważne jest, aby nie pozostawiać mokrych plam, ponieważ mogą one wnikać w strukturę kamienia i prowadzić do nieestetycznych przebarwień. Coś, co dla jednych jest błahostką, dla drugich jest zasadą życia – dbaj o swój kamień, a on odwdzięczy się pięknem.
Impregnacja – tarcza ochronna dla kamienia
Impregnacja to absolutna podstawa w konserwacji schodów z kamienia naturalnego, szczególnie w przypadku porowatych kamieni, takich jak marmur, trawertyn czy piaskowiec. Impregnaty tworzą niewidzialną barierę ochronną na powierzchni kamienia, która zapobiega wnikaniu wody, olejów, kawy, wina i innych substancji barwiących. Częstotliwość impregnacji zależy od rodzaju kamienia, intensywności użytkowania schodów i typu impregnatu, ale zazwyczaj powinno się ją powtarzać co 1-5 lat. To trochę jak szczepionka – wzmacnia odporność na zagrożenia.
W przypadku granitowych schodów zewnętrznych, impregnacja również jest zalecana, choć granit jest znacznie mniej porowaty niż marmur. Impregnat ułatwi czyszczenie i ochroni przed działaniem zanieczyszczeń atmosferycznych. Zanim przystąpisz do impregnacji, schody muszą być dokładnie wyczyszczone i całkowicie suche. Impregnat nanosi się równomiernie na powierzchnię, a jego nadmiar usuwa, aby uniknąć smug i błyszczących plam. Zawsze postępuj zgodnie z instrukcjami producenta, ponieważ każdy produkt ma swoje specyficzne właściwości i czas działania. Niewłaściwe użycie może przynieść więcej szkody niż pożytku. To tak, jakbyś stosował niewłaściwy krem do twarzy – efekt może być opłakany!
Usuwanie trudnych plam i uszkodzeń – gdy problem już się pojawi
Mimo najlepszych starań, czasem zdarza się, że na schodach pojawią się trudne plamy lub drobne uszkodzenia. Ważne jest, aby działać szybko, ponieważ im dłużej plama pozostaje na kamieniu, tym trudniej ją usunąć. Do usuwania konkretnych rodzajów plam (np. z oleju, rdzy, atramentu) istnieją specjalistyczne preparaty chemiczne, przeznaczone do kamienia naturalnego. Zawsze testuj środek na niewidocznej części schodów, aby upewnić się, że nie uszkodzi powierzchni. To tak, jak sprawdzanie temperatury wody palcem przed zanurzeniem – lepiej być przezornym.
Drobne zarysowania i odpryski można zatuszować za pomocą specjalnych past polerskich lub żywic, dopasowanych kolorystycznie do kamienia. W przypadku większych uszkodzeń, takich jak głębokie pęknięcia czy duże odpryski, najlepiej skonsultować się z doświadczonym kamieniarzem. Może on wykonać profesjonalną renowację schodów, w tym szlifowanie i ponowne polerowanie całej powierzchni, przywracając jej pierwotny wygląd. Pamiętaj, kamień to materiał, który można odnowić, ale tylko w rękach fachowca. To jak restaurowanie obrazu – wymaga to ręki mistrza, aby odzyskać jego pełnię blasku.
Q&A
Jakie są główne zalety schodów z kamienia naturalnego?
Schody z kamienia naturalnego cechują się wyjątkową trwałością, odpornością na uszkodzenia mechaniczne i warunki atmosferyczne, a także unikalną estetyką i prestiżowym wyglądem. Są łatwe w pielęgnacji po odpowiedniej impregnacji i stanowią inwestycję na lata.
Jaki kamień naturalny jest najlepszy na schody zewnętrzne?
Najlepszym wyborem na schody zewnętrzne z kamienia naturalnego jest granit ze względu na jego niezwykłą twardość, odporność na ścieranie, mróz i wilgoć. Warto rozważyć jego wykończenie płomieniowane dla zwiększenia antypoślizgowości.
Czy schody marmurowe wymagają specjalnej pielęgnacji?
Tak, schody marmurowe, choć piękne, są bardziej miękkie niż granit i wrażliwe na kwasy oraz zarysowania. Wymagają regularnej impregnacji, aby chronić powierzchnię przed plamami, oraz używania neutralnych środków czyszczących. Są bardziej odpowiednie na schody wewnętrzne z kamienia naturalnego.
Jak często należy impregnować schody z kamienia naturalnego?
Częstotliwość impregnacji zależy od rodzaju kamienia i intensywności użytkowania. Generalnie, zaleca się impregnację co 1-5 lat. W przypadku porowatych kamieni jak trawertyn czy piaskowiec, impregnacja powinna być częstsza, podczas gdy granit może wymagać jej rzadziej.
Czy montaż schodów z kamienia naturalnego jest skomplikowany?
Montaż schodów z kamienia naturalnego wymaga precyzji i doświadczenia ze względu na ciężar i konieczność idealnego spasowania elementów. Zaleca się zatrudnienie doświadczonego kamieniarza lub specjalistycznej ekipy, aby zapewnić bezpieczeństwo i trwałość konstrukcji. Samodzielny montaż nie jest zalecany.