Żywica do odlewów figurek 2025: Jaką wybrać i jak stosować?

Tworzenie własnych arcydzieł nigdy nie było łatwiejsze! Dziś zajmiemy się tematem, który rozgrzewa serca zarówno hobbystów, jak i profesjonalistów: Żywica do odlewów figurek. Jeśli zastanawiasz się, jak w prosty sposób ożywić swoje trójwymiarowe wizje, to ten materiał jest właśnie dla Ciebie. W skrócie, jest to syntetyczny polimer, który po zmieszaniu z odpowiednim utwardzaczem zastyga, pozwalając na precyzyjne i trwałe odwzorowanie detali z formy. Gotowi na kreatywną podróż?

• Rodzaje żywic idealnych do odlewania figurek
• Jak przygotować żywicę i formę do odlewu figurki?
• Wady i zalety różnych żywic do odlewania figurek
• Pielęgnacja i wykończenie odlewanych figurek
• Najczęściej zadawane pytania o żywicy do odlewów figurek

Świat żywic do odlewania figurek jest niezwykle bogaty i zróżnicowany, oferując szeroki wachlarz możliwości dla każdego, kto pragnie tworzyć unikalne przedmioty. Zanim zagłębimy się w szczegóły poszczególnych rodzajów żywic, warto spojrzeć na ogólny obraz rynku i jego ewoluujących potrzeb. Poniżej przedstawiamy przegląd popularnych zastosowań oraz cech materiałów, które zdominowały branżę modelarską, jubilerską i artystyczną.

Jak widać w tabeli, każdy typ materiału ma swoje specyficzne przeznaczenie i zalety. Odlewanie metalu na zimno pozwala na uzyskanie efektu przypominającego prawdziwy metal, bez konieczności skomplikowanych procesów wytapiania. To idealne rozwiązanie dla artystów i rzemieślników, którzy szukają estetyki brązu czy mosiądzu, a jednocześnie cenią sobie łatwość i bezpieczeństwo pracy. Z drugiej strony, bezbarwne żywice, takie jak CLEAR ONE, otwierają drzwi do świata przejrzystych, "szklanych" kreacji. To prawdziwy strzał w dziesiątkę dla jubilerów i modelarzy, którzy chcą tworzyć efektowne inkluzje lub elementy, przez które przenika światło. Wyobraź sobie małe galaktyki zamknięte w bransoletach, czy trójwymiarowe krajobrazy zatopione w przejrzystych kulach – to wszystko staje się możliwe. Natomiast żywice epoksydowe, takie jak CRYSTALLINE 940, to już liga mistrzów dla tych, którzy nie uznają kompromisów. Ich krystaliczna czystość i minimalny skurcz sprawiają, że każdy, nawet najbardziej misterny detal, zostanie idealnie odwzorowany, a finalny produkt będzie odznaczał się nieskazitelną powierzchnią i długotrwałą odpornością na warunki zewnętrzne, w tym promienie UV. To crème de la crème dla projektantów i twórców figurek kolekcjonerskich, gdzie precyzja i jakość są absolutnym priorytetem.

Rodzaje żywic idealnych do odlewania figurek

Kiedy mówimy o odlewaniu figurek, wybór odpowiedniego materiału jest jak wybór idealnej farby dla malarza – kluczowy dla ostatecznego efektu. Na rynku dostępnych jest kilka typów żywic, które ze względu na swoje unikalne właściwości doskonale sprawdzają się w tworzeniu różnorodnych form. Prawdziwą rewolucją dla wielu artystów jest Metal Casting System. Nie wymaga on pieców hutniczych ani specjalistycznego sprzętu, co jest gigantycznym plusem. Można z niego tworzyć imitacje metalu w kolorach brązu, mosiądzu, miedzi, a nawet cyny czy stali. Pomyślcie tylko: płaskorzeźby z autentycznym metalicznym blaskiem, figurki rycerzy wyglądające jak wykute z prawdziwego kruszcu, a to wszystko bez trudności związanych z obróbką metali.

Zobacz także: Żywica poliestrowa do odlewów – praktyczny przewodnik 2025

Kolejnym niezastąpionym graczem na rynku jest żywica odlewnicza bezbarwna CLEAR ONE. To prawdziwy hit dla tych, którzy pragną uchwycić światło i nadać swoim dziełom niezwykłej transparentności. Wyobraźcie sobie szklane posągi, lśniące talizmany czy bransolety z zatopionymi wewnątrz kwiatami, czy kamieniami. Jej zastosowanie w modelarstwie, jubilerstwie czy do tworzenia kaboszonów i inkluzji jest nieograniczone. Dodatkowo, ten typ żywicy charakteryzuje się możliwością obróbki mechanicznej po utwardzeniu, co pozwala na szlifowanie, polerowanie i dopracowywanie detali, tak jakbyśmy pracowali z naturalnym kamieniem czy szkłem.

Wśród żywic epoksydowych króluje żywica epoksydowa odlewnicza CRYSTALLINE 940. To absolutny top dla tych, którzy szukają perfekcji. Jej krystaliczna bezbarwność jest jak świeża górska woda, a podwyższona odporność na promieniowanie UV sprawia, że odlewy nie żółkną z czasem. To gwarancja, że wasze dzieła będą cieszyć oko latami, bez obawy o utratę pierwotnej barwy. Jej szybkość utwardzania i minimalny skurcz przetwórczy to nic innego, jak skrócona droga do doskonałości. Ta żywica pozwala na precyzyjne oddanie nawet najbardziej skomplikowanych szczegółów, a jej bezwonność i bardzo wysoka jakość powierzchni są niczym wisienka na torcie, pozwalając na pracę w komfortowych warunkach.

Warto również wspomnieć o szybko utwardzalnych żywicach. Są one idealne, gdy czas jest luksusem, na który nie zawsze można sobie pozwolić. Kiedy deadline goni, a każdy detal ma znaczenie, te żywice stają się naszym najlepszym sprzymierzeńcem. Pozwalają na błyskawiczne uzyskanie gotowego odlewu, co jest nieocenione w prototypowaniu czy przy masowej produkcji drobnych elementów. Należy jednak pamiętać, że szybkość ta może iść w parze z nieco krótszym czasem pracy z materiałem, dlatego precyzja i sprawność są tutaj kluczowe.

Zobacz także: Żywica do odlewów: Poradnik dla Artystów i Profesjonalistów 2025

Ostateczny wybór żywicy zależy od efektu, jaki chcemy osiągnąć. Jeśli celem jest realistyczna imitacja metalu, wybierzemy Metal Casting System. Dla przezroczystych, szklanych odlewów sięgniemy po CLEAR ONE. Jeśli priorytetem jest najwyższa jakość, krystalicznie czysta forma i odporność na UV, CRYSTALLINE 940 będzie strzałem w dziesiątkę. Szybko utwardzalne żywice natomiast zapewnią błyskawiczne rezultaty. Każdy z tych materiałów ma swoje unikalne właściwości, które otwierają przed nami niezliczone możliwości twórcze w świecie odlewania figurek.

Jak przygotować żywicę i formę do odlewu figurki?

Przygotowanie żywicy i formy to etap, który bywa bagatelizowany, ale to właśnie on jest fundamentem sukcesu całego przedsięwzięcia. Pamiętam, jak kiedyś znajomy artysta zapomniał odpowiednio przygotować formę. Skończyło się na tym, że jego żywica po prostu przywarła do silikonu. Efekt? Cała praca poszła na marne. A zatem, co musimy zrobić, żeby uniknąć takich niespodzianek i stworzyć doskonały odlew figurki?

Po pierwsze, czystość to podstawa. Forma musi być absolutnie czysta i pozbawiona jakichkolwiek zanieczyszczeń, kurzu czy tłustych osadów. Nawet najmniejszy paproch może zrujnować powierzchnię odlewu. Dlatego przed każdym użyciem warto formę przetrzeć sprężonym powietrzem lub delikatnie przemyć roztworem wody z mydłem, a następnie dokładnie osuszyć. Jeśli forma jest już wyeksploatowana i ma drobne uszkodzenia, lepiej ją wymienić, niż ryzykować wadliwy odlew.

Zobacz także: Forma silikonowa do żywicy DIY: Kompletny poradnik krok po kroku

Kluczowe jest również użycie środka antyadhezyjnego, zwanego również rozdzielczym. To on tworzy niewidzialną barierę między żywicą a formą, zapobiegając przywieraniu i ułatwiając wyjmowanie odlewu. Na rynku dostępne są różne preparaty – od wosków, przez silikonowe spraye, po specjalne płyny. Wybór zależy od typu żywicy i materiału, z którego wykonana jest forma. Należy zaaplikować go równomiernie cienką warstwą, dbając, aby pokrył wszystkie zakamarki i detale. To właśnie ten niewidzialny bohater sprawia, że odlew bez problemu wyskoczy z formy, nie zostawiając w niej ani jednego fragmentu żywicy.

Przygotowanie samej żywicy to proces, który wymaga precyzji, niczym praca aptekarza. Żywice dwuskładnikowe (większość żywic do odlewów figurek takimi jest) wymagają dokładnego odmierzenia proporcji. Zwykle stosuje się proporcje wagowe, ale czasem producent podaje również objętościowe. Błędy w proporcjach prowadzą do niezutwardzenia żywicy, powstawania lepkiej powierzchni lub znacznego pogorszenia właściwości fizycznych odlewu. Stąd konieczność użycia wagi jubilerskiej, jeśli proporcje są podane w gramach. Mówimy tu o precyzji do dziesiątych części grama, co przekłada się na jakość finalnego produktu.

Zobacz także: Żywica Epoksydowa do Odlewów: Przewodnik 2025

Po odmierzeniu składników następuje etap dokładnego wymieszania. Mieszamy powoli i systematycznie, aby uniknąć wprowadzenia do żywicy pęcherzyków powietrza. Pęcherzyki to plaga odlewów – tworzą nieestetyczne dziurki, psując gładkość powierzchni. Ważne jest, aby zeskrobywać materiał ze ścianek naczynia i dna, bo to tam lubią osadzać się niedokładnie wymieszane resztki. Proces mieszania powinien trwać około 3-5 minut, a w przypadku żywic o dużej gęstości, nawet dłużej. Pamiętajcie: lepiej mieszać dłużej niż krócej. Niektórzy stosują też techniki "double-pour", czyli przelewania żywicy do drugiego naczynia i ponownego mieszania, aby mieć pewność, że wszystkie składniki się połączyły.

Kiedy żywica jest już wymieszana, przychodzi czas na jej odgazowanie. O ile małe pęcherzyki są akceptowalne w niektórych zastosowaniach, o tyle w precyzyjnych figurkach są koszmarem. Można to zrobić na kilka sposobów: najbardziej efektywny jest użycie komory próżniowej, która wyciągnie wszystkie pęcherzyki. Jeśli nie macie takiej komory, można postawić naczynie z żywicą w ciepłej wodzie – podgrzanie zmniejszy jej lepkość, co pozwoli pęcherzykom szybciej unieść się na powierzchnię. Można też po prostu cierpliwie poczekać 10-15 minut, aż pęcherzyki samoczynnie znikną, lub delikatnie przesuwać zapalniczką nad powierzchnią żywicy, aby „wypalić” pęcherzyki, pamiętając jednak o zasadach bezpieczeństwa.

Ostatnim etapem jest wylewanie żywicy do formy. Wlewamy ją powoli, cienkim strumieniem, zaczynając od najniższego punktu formy. Pozwoli to żywicy równomiernie rozpłynąć się i uniknąć uwięzienia powietrza w skomplikowanych zakamarkach. Ważne, aby wlewać żywicę nieco powyżej poziomu górnej krawędzi formy, tworząc tzw. "menisk wypukły" – dzięki temu po utwardzeniu i ewentualnym szlifowaniu uzyskamy idealnie płaską powierzchnię. Gdy już wszystko jest w formie, warto delikatnie nią potrząsnąć lub postukać w stół, aby ułatwić wydostawanie się ewentualnych pozostałych pęcherzyków powietrza. Czasem, choć to rzadkość, do dużych odlewów wykorzystuje się również wibracyjne stoły, by całkowicie wyeliminować pęcherzyki. Po tym wszystkim pozostaje tylko cierpliwie czekać, aż żywica stwardnieje zgodnie z czasem podanym przez producenta.

Zobacz także: Żywica przeźroczysta do odlewów 2025: Kompletny Przewodnik

Wady i zalety różnych żywic do odlewania figurek

Wybór żywicy to jak wybór partnera do tańca – musi pasować do Twojego stylu i oczekiwań, bo inaczej cały wieczór będzie koszmarem. Każdy rodzaj żywicy ma swoje specyficzne właściwości, które decydują o jej przydatności do konkretnych projektów. Zrozumienie wad i zalet poszczególnych materiałów to klucz do osiągnięcia zamierzonego efektu i uniknięcia frustracji. Zacznijmy od popularnego Metal Casting System, który pozwala na odlewanie na zimno.

Zaletą Metal Casting System jest możliwość uzyskania bardzo realistycznego efektu imitującego prawdziwe metale, takie jak brąz, mosiądz, miedź czy cyna/stal, bez konieczności używania wysokich temperatur czy skomplikowanych pieców. To ogromny plus dla osób pracujących w warunkach domowych lub małych pracowniach, które chcą tworzyć figurki i płaskorzeźby z autentycznym metalicznym wyglądem. Proces jest stosunkowo prosty, a gotowe odlewy są wytrzymałe i mają satysfakcjonującą wagę. Prawdziwa perełka dla miłośników unikatowych, metalicznych przedmiotów.

Jednak, jak każdy kruszec, Metal Casting System ma swoje wady. Cena może być nieco wyższa w porównaniu do klasycznych żywic, ze względu na zawartość drobinek metali. Dodatkowo, obróbka mechaniczna po utwardzeniu może być bardziej wymagająca, a powierzchnia wymaga zazwyczaj polerowania, aby uzyskać pełny blask metalu. Czas utwardzania, choć nie ekstremalnie długi, bywa dłuższy niż w przypadku niektórych szybko utwardzalnych żywic, co może wpływać na tempo pracy.

Przejdźmy teraz do żywicy odlewniczej bezbarwnej CLEAR ONE. Jej główną zaletą jest oczywiście niezwykła transparentność, która sprawia, że odlewy wyglądają jak wykonane ze szkła. To idealny wybór dla projektów, gdzie przezroczystość jest kluczowa, np. do tworzenia inkluzji z suszonymi kwiatami, brokatem czy małymi przedmiotami. Może być obrabiana mechanicznie, co pozwala na precyzyjne szlifowanie i polerowanie, uzyskując gładką i lśniącą powierzchnię. Jest też stosunkowo łatwa w użyciu, co czyni ją dobrym wyborem dla początkujących.

Co do wad, choć CLEAR ONE jest bezbarwna, w niektórych przypadkach może delikatnie żółknąć pod wpływem długotrwałej ekspozycji na promienie UV, szczególnie jeśli nie ma w składzie specjalnych dodatków chroniących przed UV. Jej płynność, choć z reguły zaletą, może sprawić, że drobne nieszczelności w formie staną się problemem. Czas utwardzania jest typowy dla większości żywic epoksydowych, co oznacza, że na całkowite utwardzenie musimy poczekać kilkanaście godzin. To ważna kwestia w planowaniu harmonogramu prac.

Na podium w kwestii jakości i precyzji staje żywica epoksydowa odlewnicza CRYSTALLINE 940. Jej największą zaletą jest krystalicznie bezbarwna, dosłownie "szklana" przejrzystość, która w połączeniu z podwyższoną odpornością na promieniowanie UV gwarantuje, że odlew zachowa swoją estetykę na długie lata, bez ryzyka żółknięcia. Co więcej, charakteryzuje się ona bardzo niskim skurczem przetwórczym, co oznacza, że doskonale odwzorowuje najdrobniejsze detale z formy. Szybki czas utwardzania (nawet 2-4 godziny do pierwszego odformowania) i bardzo wysoka jakość powierzchni to kolejne argumenty przemawiające za jej użyciem, zwłaszcza w profesjonalnych projektach, gdzie każdy detal ma znaczenie.

Wady CRYSTALLINE 940? Może to być jej cena, która jest zazwyczaj wyższa niż innych żywic, co jest uzasadnione jej najwyższą jakością i zaawansowanymi właściwościami. Jest też wrażliwa na wilgoć w powietrzu, dlatego należy z nią pracować w suchych warunkach. Mimo że jest to produkt dla profesjonalistów, nawet początkujący z odpowiednią dawką cierpliwości i precyzji mogą osiągnąć z nią spektakularne rezultaty.

Na koniec mamy ogólną kategorię szybko utwardzalnych żywic. Ich kluczową zaletą jest, jak sama nazwa wskazuje, błyskawiczny czas utwardzania, często liczony w zaledwie minutach. To ogromna oszczędność czasu, idealna do szybkich prototypów, niewielkich serii produkcyjnych lub napraw. Często mają niższą lepkość, co ułatwia zalewanie form o skomplikowanych kształtach i pomaga minimalizować pęcherzyki powietrza. Po prostu idealne rozwiązanie, gdy "tu i teraz" to Twoje motto. Są również często stosunkowo tańsze, co sprawia, że są przystępne cenowo.

Jednak szybkość ma swoją cenę. Krótki czas utwardzania oznacza krótszy czas pracy, więc należy działać sprawnie i precyzyjnie. Może to być wyzwanie dla początkujących. Zazwyczaj charakteryzują się większym skurczem przetwórczym niż wolniej utwardzalne żywice epoksydowe, co może prowadzić do nieznacznych zniekształceń w precyzyjnych odlewach. Mogą być też mniej odporne na promieniowanie UV i czynniki atmosferyczne. Ostatecznie, wybór żywicy to zawsze kompromis między pożądanymi właściwościami, ceną i specyfiką projektu. Warto eksperymentować, ale zawsze z poszanowaniem zaleceń producenta i zdrowym rozsądkiem.

Pielęgnacja i wykończenie odlewanych figurek

Kiedy nasza figurka zostanie odlana i wyjęta z formy, często wydaje się, że praca jest skończona. Ale to tylko połowa drogi! Proces wykończenia i właściwa pielęgnacja są niczym rzeźbienie w miękkiej glinie – to one nadają figurce ostateczny charakter, podkreślają detale i zapewniają trwałość. Zaniedbanie tego etapu to jak podanie niedopieczonego ciasta – może wyglądać ładnie z zewnątrz, ale brakuje mu „tego czegoś”.

Pierwszym krokiem jest usunięcie nadlewów i szlifowanie. Po wyjęciu figurki z formy niemal zawsze pojawiają się nadlewy, czyli nieestetyczne wypływki żywicy w miejscu łączenia się form. Usuwamy je precyzyjnie za pomocą skalpela modelarskiego, ostrych nożyków, a następnie przechodzimy do szlifowania. Zaczynamy od gruboziarnistego papieru ściernego (np. 180-220 grit) do usunięcia większych niedoskonałości, a potem stopniowo zwiększamy ziarnistość (400, 800, 1500, a nawet 2000-3000 grit) dla uzyskania idealnie gładkiej powierzchni. Pamiętajmy, że szlifowanie na mokro jest często bardziej efektywne i zapobiega powstawaniu pyłu. Czasem drobne uszkodzenia wymagają użycia mini szlifierek z odpowiednimi końcówkami, ale to już bardziej zaawansowany etap. Prawdziwa obsesja perfekcjonizmu! I to jest super.

Dla żywic transparentnych, takich jak żywica CLEAR ONE, mechaniczna obróbka jest nie tylko możliwa, ale i kluczowa. Po szlifowaniu do wysokich ziaren, często wykonuje się polerowanie. Używamy specjalnych past polerskich i miękkich ściereczek lub tarcz polerskich, aby przywrócić żywicy krystaliczną przejrzystość. Efekt jest oszałamiający – powierzchnia lśni jak lustro, a zatopione wewnątrz elementy nabierają głębi. To wtedy dzieło ożywa.

Następnie przychodzi etap gruntowania i malowania. Gruntowanie jest niezbędne, zwłaszcza jeśli chcemy uzyskać jednolitą barwę i trwałą powłokę malarską. Grunt zwiększa przyczepność farby i wypełnia mikroskopijne nierówności. Używamy gruntów akrylowych w sprayu lub nanosimy je pędzlem. Po wyschnięciu gruntu, figurka jest gotowa do malowania. Tu pole do popisu jest ogromne! Można używać farb akrylowych, olejnych, aerografu – wszystko zależy od pożądanego efektu. Malowanie detali to prawdziwa sztuka, która wymaga precyzji i cierpliwości. Wyobraźcie sobie każdy listek, każdy guziczek – dopracowany do perfekcji.

Po malowaniu, wiele figurek wymaga zabezpieczenia lakierem. Lakier nie tylko chroni malowane powierzchnie przed uszkodzeniami mechanicznymi i wpływem czynników zewnętrznych, ale także nadaje odpowiednie wykończenie: matowe, satynowe lub błyszczące. Wybór lakieru zależy od estetyki, którą chcemy uzyskać. Lakiery poliuretanowe lub akrylowe w sprayu są najpopularniejsze. Ważne, aby lakier nakładać cienkimi, równymi warstwami, aby uniknąć zacieków. Ten proces zamyka całe malowanie i jest niczym ochronna powłoka dla Twojego dzieła sztuki.

A co z samą pielęgnacją odlewanego Metal Casting System? Odlewy z metalowych żywic, takie jak imitacje brązu czy mosiądzu, mogą z czasem pokrywać się naturalną patyną, co dodaje im charakteru. Jeśli jednak chcemy zachować ich pierwotny blask, regularne czyszczenie i polerowanie delikatnymi środkami do metalu jest wskazane. Na przykład, zastosowanie pasty do mosiądzu do odlewów z mosiądzu co jakiś czas, pomoże zachować ich pierwotny wygląd. W przeciwieństwie do żywicy CRYSTALLINE 940, która dzięki swojej bardzo wysokiej jakości powierzchni i odporności na promieniowanie UV, wymaga minimalnej pielęgnacji, poza okazjonalnym przetarciem wilgotną ściereczką. To jest właśnie jej moc: mniej zmartwień o utrzymanie nieskazitelnego wyglądu.

Na koniec warto pamiętać o przechowywaniu. Odlewane figurki, zwłaszcza te malowane, najlepiej przechowywać z dala od bezpośredniego światła słonecznego, kurzu i nadmiernej wilgoci. Odpowiednie gabloty, półki lub etui ochronne pomogą zachować ich piękno na długie lata. Zatem, dopracowanie i zabezpieczenie to klucz do wiecznej chwały Waszych dzieł!

Najczęściej zadawane pytania o żywicy do odlewów figurek

P: Czym różni się żywica do odlewów figurek od innych żywic, np. do biżuterii?

O: Główna różnica często leży w lepkości, czasie utwardzania oraz poziomie szczegółowości, jaki można uzyskać. Żywice do figurek są często optymalizowane pod kątem precyzji odwzorowania drobnych detali oraz mniejszego skurczu, aby forma idealnie odpowiadała oryginałowi. Niektóre, jak CRYSTALLINE 940, charakteryzują się również podwyższoną odpornością na UV, co jest ważne dla ekspozycji figurek.

P: Czy potrzebuję specjalistycznego sprzętu do odlewania figurek z żywicy?

O: Do podstawowych odlewów wystarczy forma silikonowa, pojemniki do mieszania, waga i środki bezpieczeństwa (rękawiczki, okulary). Jednak dla profesjonalnych, krystalicznie czystych i wolnych od pęcherzyków odlewów, przydatne są komory próżniowe do odgazowania żywicy oraz komory ciśnieniowe do utwardzania, które eliminują mikropęcherzyki powietrza.

P: Jakie są typowe problemy przy odlewaniu figurek i jak ich uniknąć?

O: Najczęstsze problemy to pęcherzyki powietrza, niedokładne odwzorowanie detali, niedostateczne utwardzenie żywicy oraz przywieranie do formy. Aby ich uniknąć, należy dokładnie odmierzać i mieszać składniki żywicy, odgazowywać ją przed wylaniem, stosować odpowiedni środek antyadhezyjny na formę, a także utrzymywać właściwą temperaturę pomieszczenia podczas utwardzania żywicy.

P: Jak długo żywica utwardza się w odlewach figurek?

O: Czas utwardzania zależy od rodzaju żywicy. Szybko utwardzalne żywice mogą być gotowe do odformowania już po 10-30 minutach. Inne żywice epoksydowe, takie jak CLEAR ONE, wymagają od 6 do 12 godzin do wstępnego utwardzenia, a pełną twardość uzyskują po 24-72 godzinach. Zawsze należy sprawdzić zalecenia producenta, aby uniknąć rozczarowań.

P: Czy odlewane figurki z żywicy są trwałe i odporne na uszkodzenia?

O: Tak, odpowiednio wykonane odlewy z żywicy są bardzo trwałe. Odporność na uszkodzenia zależy od rodzaju żywicy – niektóre są twardsze i bardziej odporne na uderzenia, inne bardziej elastyczne. Ważne jest, aby dbać o odpowiednie warunki przechowywania (unikać bezpośredniego światła słonecznego) oraz chronić przed mechanicznymi uszkodzeniami, aby zachowały swoje właściwości przez długi czas.